پانسمان***********PANSEMENT

دستها شسته ؛ سالاد و ماهی، ممنوع!

گفتگو با دكتر محمود پناهی درباره بیماریهای مسافرتی

گفتگو از : مهديار سعيديان

با فرا رسیدن تابستان و پایان فصل امتحانات مدارس، بسیاری از خانواده ها در فكر تدارك سفری تابستانی هستند تا با بازدید از جاذبه های گردشگری شهرها، اندكی از فشار روزمره خود بكاهند. در این میان، خطرهای بسیاری سلامت مسافران را تهدید می كنند، در حالی كه بسیاری از خانواده ها از وجود این خطرها بی خبرند و یا آنها را چندان جدی نمی گیرند. از این رو، در گفتگو با دكتر محمود پناهی، متخصص بیماریهای عفونی و استاد دانشگاه علوم پزشكی مشهد، در خصوص این مسأله گفتگویی انجام داده ایم كه در ادامه می خوانید.

آقای دكتر، لطفاً بفرمایید چه بیماریهایی در طول مسافرت شایع ترند؟
در پزشكی، اصطلاحی وجود دارد به نام "بیماریهای مسافرتی" كه بسیار هم شایعند. این بیماریها متفاوتند؛ برخی در ارتباط با مسایل تغذیه ای هستند و گروهی به تغییر وضعیت جغرافیایی مربوط می شوند مثلاً یك فرد پس از سفر به یك كشور خارجی، ممكن است در معرض بیماریهای بومی آن منطقه قرار گیرد؛ در حالی كه اكثر افراد مقیم این كشور نسبت به آن بیماری مقاوم هستند. حتی تغییرات آب و هوا و فشار جوی نیز می تواند باعث ابتلا به بیماری شوند.

علت بروز این بیماریها در جریان مسافرت چیست؟
علاوه بر مسایلی كه ذكر شد، تغییر محل سكونت و اقامت در محیطهایی مانندهتل، مسافرخانه و یا چادر، می تواند زمینه ساز بیماری شود. طبیعی است كه این شرایط با شرایط راحت موجود در منزل متفاوت است. در چنین محیطهایی، از مشكلات بهداشتی گرفته تا مسأله تغذیه و... ممكن است به بروز بیماری كمك كنند؛ به عنوان مثال، افراد ممكن است به رستورانهایی مراجعه كنند كه غذای آنها كیفیت مناسبی ندارد؛ بویژه غذاهای سرد مانند سالاد و ساندویچ. از این رو، توصیه می شود در طول سفر از خوردن سالاد صرف نظر كنند. در بین غذاهای گرم هم مهمترین عامل انتقال آلودگی، ماهی است. حتی سازمان بهداشت جهانی به گردشگران توصیه می كند هرگز در طول سفر ماهی نخورند؛ چون اولاً ماهی بسیار زود فاسد می شود و ثانیاً مسمومیت با ماهی یكی از خطرناكترین مسمومیتها بوده و گاه به مرگ افراد منجر می شود. سوم، بروز حساسیت به دنبال مصرف ماهی نیز شایع است كه به آن "سندرم رستوران چینی" گفته می شود. نكته دیگر آنكه، در طول مسافرت فرد به علت شرایط خاص در هنگام مصرف غذا كمتر شرایط بهداشتی مانند شستن دستها را رعایت می كند و آلودگی دستها مهمترین عامل ایجاد بیماریهای گوارشی به شمار می رود جالب اینجاست كه در صورت شستن دست با آب خالی، 90 درصد باكتریها و در صورت شستشو با صابون 100 درصد آنها از بین می روند. البته، دسترسی نداشتن به پزشك و مراكز درمانی نیز بر شدت مشكل می افزاید.

پس با وجود این، بسیاری از این بیماریها قابل پیشگیری اند؟
بله. برای پیشگیری از این بیماریها بهتر است از مسافرتهای دسته جمعی پرهیز شود. نكته دوم آنكه اصول تغذیه منظم و صحیح رعایت گردد و برخلاف آنچه در مسافرتها شایع است، از خوردن غذاها و تنقلات مختلف، اجتناب شود. مصرف بی رویه تنقلات و غذاهای گوناگون می تواند باعث بروز تهوع، استفراغ، سردرد، سرگیجه و بی حوصلگی شود. در انتخاب محل صرف غذا نیز باید دقت بیشتری داشت. همچنین، محل خواب باید بهداشتی باشد و ملحفه ها هر 24 ساعت عوض شوند تا از گزش عنكبوت، ساس، كك و... جلوگیری شود.

در صورت ابتلا به این بیماریها، مسافران چه اقدامی باید انجام دهند.
توصیه من آن است كه خانواده ها در هنگام سفر داروهای مورد نیاز را به همراه داشته باشند. (از آن جمله، قطره استفراغ كودكان، قرص كوتریموكسازول برای اسهال و قرصهای مسكن) تا در فاصله زمانی رسیدن به پزشك، وضع بیمار بدتر نشود.

به طور كلی، مسافران در مناطق مختلف كشور و یا حتی كشورهای مختلف جهان باید مراقب چه بیماریهایی باشند؟ با رعایت مسایل بهداشتی كه ذكر شد، در كشور ما بیماری ویژه ای وجود ندارد كه باعث نگرانی عمده شود. فقط در مسافرت به مناطق گرمسیر باید مراقب مالاریا بود و در صورت حملات تب و لرز، باید بلافاصله به پزشك مراجعه كرد.
در خوزستان و بویژه دزفول نیز بیماری انگلی شیستوز و میازیس بسیار فراوان است كه مهمترین علامت آن، وجود خون در ادرار است.

به عنوان سؤال آخر، چه توصیه ای برای مسافران تابستانی دارید؟ اول آنكه در مسیر بین راه، تا حد امكان از غذای رستورانهای بین راهی استفاده نكنند و در عوض از غذاهای سبك استفاده نمایند. دوم، همراه خود بطریهای آب داشته باشند تا در مسیر مجبور به استفاده از آب آلوده نشوند. تا حد امكان از مصرف زیاد تنقلات خودداری كنند و در نهایت آنكه قبل از سفر به كشورهای خارجی، از بیماریهای شایع آن كشور و چگونگی انتقال آنها آگاهی كامل كسب كنند.


نوشته ی دکتر مهدیار سعیدیان در ساعت ٤:۱٢ ‎ب.ظ در جمعه ۱٩ خرداد ،۱۳۸٥