پانسمان***********PANSEMENT

بیماری دنیای صنعتی

گفتگو با دكتر رضا فرید حسینی فوق تخصص بیماری های آلرژیك

گفتگو از : مهديار سعيديان

چندی پیش كه مجموعه پرطرفدار "پرستاران"، بیماری مبتلا به سندرم قرن بیستم را برای بینندگانش نمایش داد، بسیاری از این بینندگان متعجب شدند. بشر سالهاست با كشف آنتی بیوتیكها به یاری سیستم دفاعی بدن آمده و بسیاری از عوامل مرگ و میر را به بیماری های روزمره ومعمولی تبدیل كرده است. در حالی كه از سوی دیگر روز به روز بیماری های مزمن دیگری خود را نمایان می كنند. جالب اینجاست كه در بیشتر این بیماری ها اكنون این سیستم ایمنی انسان است كه متهم ردیف اول به شمار می آید.
یكی از شایعترین این بیماری ها كه در سالهای اخیر شیوع آن رو به افزایش بوده است، آلرژی یا ازدیاد حساسیت است. برای آگاهی بیشتر از جزئیات این بیماری به تنها كلینیك آلرژی شهر مشهد رفتیم تا با دكتر رضا فرید حسینی یكی از معدود متخصصان بیماری های آلرژیك در كشور به گفتگو بنشینیم.

اجازه بدهید با این سؤال شروع كنیم كه اصلاً آلرژی چیست؟ واژه آلرژی كه نخستین بار در سال1906 میلادی پیشنهاد شد، به حالتی گفته می شود كه فرد در تماس با ماده ای خوراكی، دارویی و یا تنفسی واكنشی را از خود نشان می دهد كه دیگر افراد جامعه از خود نشان نمی دهند. به عبارت ساده تر فرد در تماس با گرد و خاك، گرده گل و درختان، پر، پشم، پنیر و پلاستیك و... دچار عوارض غیر متعارف می شود. علت بیماری چیست؟ آیا علت عوامل محیطی اند یا به دلیل ژنتیك فرد بیمار است؟ این بیماری یك بیماری ارثی است. این ژنهای بیمارند كه او را نسبت به بروز آلرژی حساس می كنند. اما محیط هم بی تأثیر نیست؛ یعنی اگر محیط اطراف بیمار زمینه مساعد را فراهم كند این ژنها فعال می شوند، در غیر این صورت آلرژی بروز نمی كند ژن بیماری ممكن است از پدر، مادر و یا هر دو به فرزند منتقل شود. اگر تنها یكی از دو والدین مبتلا باشد هر یك از فرزندان 25 درصد خطر ابتلا دارند و اگر هر دو مبتلا باشند این احتمال به 50 تا 75 در صد می رسد.

 اگر كسی زمینه ژنتیك بیماری را دارد، چگونه می تواند با اصلاح محیط از مبتلا شدن به آلرژی جلوگیری كند؟ در درجه اول برای پیشگیری از بیماری توصیه می شود كه در طول دوران حاملگی از تماس با مواد حساسیت زا پرهیز كند. غذاهایی مانند توت فرنگی، گردو، پسته، بادام حساسیت زایند. همچنین توصیه می شود كه مادر به دور از گرد و غبار باشد. در دوران كودكی نیز باید از قرار گرفتن كودك در معرض موادی از قبیل دود سیگار، پرندگان، حیوانات، بالش های پر و فرشهای دستباف قدیمی جلوگیری شود. برخی مواد حساسیت زا هم هستند كه فرد مبتلا در طول بیماری خود باید از آنها دوری كند. از آن جمله گرده گلها و گیاهان به ویژه در فصل بهار و تابستان، گرد و غبار هوا، الیاف پشم و پنبه، مو و پر حیوانات و غذاهایی مثل موز، توت فرنگی، خربزه، پرتقال، نارگیل، انگور، دارچین، گوجه فرنگی، سفیده تخم مرغ، انواع ماهی، شیر، پنیر، ذرت، آجیل، فلفل سبز، حبوبات، ادویه جات، و حتی نیش حیوانات.
فهرست بلندی است آقای دكتر. آیا همه این مواد می توانند در همه بیماران باعث بروز آلرژی شوند؟ متأسفانه بله. می توان گفت كه این مواد خاص تقریباً روی تمام افراد حساس مؤثرند.
حالا اگر كسی مبتلا به آلرژی شناخته شد، این بیماری را تا كی به همراه خود خواهد داشت؟ مدت بیماری در افراد مختلف، متفاوت است، ولی اصولاً بیشتر افراد حدود 8،7 سال پس از شروع آلرژی به طور خود به خود بهبود پیدا می كنند به همین دلیل هم در گذشته بسیاری از آلرژی ها تشخیص داده نمی شدند.
گفته می شود كه پس از این مدت فعالیت سیستم ایمنی نسبت به ماده حساسیت زا به تدریج كم می شود و در برخی موارد حتی از بین می رود. علت این پدیده كاملاً مشخص نیست و حتی ممكن است پس از بهبود بیماری دوباره عود كند.
گفتید كه در گذشته بسیاری از آلرژی ها بدون تشخیص رها می شده اند و با دیگر بیماری ها مثل سرماخوردگی اشتباه می شده اند، چگونه می توان میان این دو تفاوت قائل شد؟ از دید پزشك این دو بیماری شباهت چندانی به هم ندارند. در هر دو آب ریزش بینی و چشم وجود دارد، ولی در آلرژی بیمار شكایتی از تب یا درد عضلانی ندارد و حال عمومی او نیز بسیار مطلوب است. در عوض بیشتر از خارش و عطسه های مكرر شكایت دارد. بروز علایم در فصلی خاص هم می تواند كمك كننده باشد در صورتی كه سرماخوردگی در تمام فصول دیده می شود، تشدید علائم در برخورد با ماده حساسیت زا نیز از ویژگی های آلرژی است.
آیا آلرژی بیماری بی خطری است كه یا اینكه می تواند فرد را در معرض خطرهای بیشتر و یا بیماریهای دیگری قرار دهد؟ گرچه آلرژی می تواند در زندگی فرد اخلال ایجاد كند، اما در بیشتر موارد با رعایت پرهیزها و درمانهای موجود خوشبختانه عاقبت خوبی دارد و عارضه ای برجا نمی ماند. البته در بین آلرژی ها گاه واكنشهای شدیدی هم دیده می شود كه حتی ممكن است منجر به مرگ شود. مثلاً حساسیت به نیش زنبور.
از سوی دیگر آلرژی، فرد را در معرض عفونتهای تنفسی و آسم قرار می دهد. اما هیچ وقت آلرژی به عنوان زمینه ساز بیماری بدخیم، نبوده است. حتی گفته می شود از آنجا كه سیستم ایمنی این افراد فعالتر است، كمتر دچار بدخیمی و سرطان خواهند شد.
به عنوان آخرین سؤال بفرمایید كه چه امكانات و مراكزی برای افراد مبتلا به آلرژی وجود دارد و چه امیدهایی برای درمان قطعی پیش بینی می شود؟
خوشبختانه انجمن آسم و آلرژی ایران برنامه خاصی را برای مطالعه در این زمینه تدارك دیده است. همچنین تربیت پزشكان در شاخه فوق تخصصی آلرژی و ایمنولوژی در برخی دانشگاههای كشور آغاز شده است. اما متأسفانه امكانات زیادی از نظر مراكز و درمانگاههای تخصصی آلرژی در ایران وجود ندارد. البته در سطح جهانی با توجه به شیوع بالای بیماری و همكاری مراكز مختلف تحقیقاتی امید زیادی وجود دارد تا در آینده پیشرفتهای قابل توجهی در پیشگیری و درمان بیماران آلرژی حاصل شود. یكی از این موارد پیشگیری در دوران جنینی و از طریق حساسیت زدایی است.
در پایان اگر صحبتی مانده است، بفرمایید؟ متأسفانه در سالهای اخیر مسایلی مانند آلودگی هوا و استرسهای زندگی شهر باعث شده اند كه شیوع آلرژی زیاد شود. در حقیقت می توان گفت كه آلرژی یك بیماری حاصل از زندگی صنعتی و شهرنشینی است. اما اصطلاحی است كه می گوید:"آلرژی قابل درمان نیست، اما قابل پیشگیری است". بارها دیده شده كه كودكی با سرفه های مكرر به هیچ دارویی پاسخ نمی داده است و همیشه رنج می برده، در حالی كه با بررسی دقیق تر مشخص شده كه تنها مشكل او دود سیگار والدینش بوده است، یعنی با ترك سیگار والدین سرفه های كودك هم بهبود یافته است. پس پیشگیری اولین گام در مبارزه با آلرژی است.


نوشته ی دکتر مهدیار سعیدیان در ساعت ٧:٢٤ ‎ب.ظ در پنجشنبه ۱۸ خرداد ،۱۳۸٥