پانسمان***********PANSEMENT

بيماری ام.اس: درمان بهتر هزینه كمتر

     

دكتر عباس نوریان

گفتگو با دکتر عباس نوريان پژوهشگر در زمینه بیماری ""ام.اس ""

مصاحبه از :مهديار سعيديان

""ام.اس "" یا همان "مولتیپل اسكلروزیس" یك بیماری دستگاه عصبی است كه باعث تخریب پیش رونده مغز و نخاع می شود. شیوع نسبتاً زیاد و سیر طولانی بیماری باعث شده تا ""ام.اس "" مورد توجه بسیاری از محققان و پزشكان قرار بگیرد. علت بیماری واكنش دستگاه ایمنی بدن علیه سلولهای خودی در مغز و نخاع بیان شده است. این بیماری بیشتر جوانان 20تا40ساله را مبتلا می كند و در خانمها دو برابر آقایان دیده می شود. سیر بالینی در بین بیماران "ام.اس " متفاوت است. گروهی با شروع علایم، خود را مستقیماً در مرحله پیش رونده بیماری می یابند و به تدریج علایمشان پیشرفت می كند.
اما در دسته بزرگتری از بیماران، پس از هر حمله یك دوره نامشخص سلامت نسبی دیده می شود و علایم بواسطه هر حمله بدتر می شوند
.
گرانی و موفقیت نسبی داروهای موجود برای ""ام.اس "" باعث شده تا بسیاری از پژوهشگران در پی راههای بهتری برای درمان بیماری باشند. در این میان پزشكان كشور ما نیز از راههای مختلفی به سراغ ""ام.اس "" رفته اند. از آن جمله می توان به تزریق سلولهای بنیادی در نخاع و به كارگیری داروهای جدید اشاره كرد.
آنچه می خوانید گفتگوی ما با دكتر عباس نوریان، یكی از این پژوهشگران است. دكتر نوریان عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد بوده و بیش از پنج سال است كه در زمینه درمان دارویی ""ام.اس "" پیش رونده مشغول تحقیق است. نتیجه تحقیقات او آذرماه گذشته به عنوان پژوهش برتر در نخستین كنگره ملی ""ام.اس "" در تهران برگزیده شد.

آقای دكتر. مطالعات شما اخیراً نظر خیلی ها را به خود جلب كرده است. برای شروع لطفاً كمی در مورد اهداف و چگونگی پژوهشتان توضیح دهید؟ هدف ما در این مطالعه بررسی درمانی مؤثرتر از داروهای موجود برای "ام.اس " پیش رونده و كاهش عوارض آن برای بیماران است. تا 10سال قبل؛ یعنی پیش از عرضه شدن "انترفرونها" به بازار دارویی جهان، بیشتر درمانهای موجود جنبه علامتی داشتند و تنها علایم ظاهری بیماری را برطرف می كردند، در حالی كه بیماری همچنان به پیشرفت خود ادامه می داد. با معرفی انترفرونها به عنوان نسل جدید داروهای تعدیل كننده ایمنی، بسیاری از بیماران از مزایای این دارو بهره بردند، اما حتی انترفرونها نیز در مقابل نوع پیش رونده بیماری ناكارآیند. حدود پنج سال پیش مطلع شدیم كه مطالعات موفقیت آمیزی در استفاده از داروی "میتوكسانترون" برای "ام.اس " پیش رونده گزارش شده اند. ما نیز همان زمان به عنوان نخستین مركز در خاورمیانه و با توجه به قیمت مناسب دارو و نتایج خوبش،درمان را بر روی چهار بیمار داوطلب آغاز كردیم. شش ماه بعد این دارو كه پیش از این برای درمان سرطان به كار رفته بود، برای درمان "ام.اس " نیز به تأیید سازمان غذا و داروی ایالات متحده رسید. از آن زمان تاكنون حدود 53 بیمار در مركز ما تحت درمان با "میتوكسانترون" قرار گرفته اند و دوره درمان 16 نفر به پایان رسیده است.

نتایج چگونه بوده است؟ نتایج بسیار امیدواركننده و حتی رضایت بخش هستند. البته هنوز پیگیری های بیشتری لازم است، اما ظاهراً دارو تا بیش از 60 درصد مانع پیشرفت بیماری می شود. گرچه بسته به محل درگیر شده در هر بیمار، نتایج نیز متغیر است. مهمترین اقدامی كه تحقیق ما را منحصر به فرد می كند، تلاش ما برای كاهش عوارض داروست. ما موفق شده ایم كه با مراقبت دقیق تر عوارض ناخواسته دارو را به حداقل برسانیم. به نكته مهمی اشاره كردید؛ یعنی این دارو هم تیغ دو لب است؟ مسلم است كه هر دارویی به موازات تأثیرات مطلوبی كه دارد، عوارض جانبی هم خواهد داشت. داروهای "ام.اس " و به ویژه میتوكسانترون نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در مصرف میتوكسانترون عوارض متعددی ذكر شده اند:عوارض قلبی، كبدی، عفونتهای ادراری، كاهش فعالیت خون سازی مغز استخوان، اختلال چرخه ماهیانه خانمها و حتی ریزش مو. ولی خوشبختانه ما با بكارگرفتن اقدامات ویژه ای موفق شدیم تا درصد زیادی از این عوارض را حذف كرده و یا كاهش دهیم. از جمله این اقدامات، بررسی های دقیق قلبی و كبدی پیش از هر بار تزریق داروست. با این كار می توانیم تغییرات حاصل از تزریق دارو را بر این اندامها به دقت بررسی كنیم و با بروز هر اختلال، تزریق بعد را تا رفع آن به تأخیر بیندازیم.

در كل چند تزریق لازم است و درمان تا كی ادامه می یابد؟ هشت تزریق با فواصل سه ماهه انجام می شود. یعنی كل دوره درمان در حالت عادی دوسال طول می كشد. اما همان طور كه گفته شد در برخی بیماران به علت بروز عوارض ممكن است تزریق به تأخیر بیفتد و درمان بیشتر طول بكشد.

 در مدت این 5 سال كه از آغاز تحقیق شما می گذرد در چه كنگره هایی شركت داشته اید و استقبال بین المللی از پژوهش شما چگونه بوده است؟ پژوهش ما در كنگره های مختلفی ارایه شده است و در بیشتر آنها مورد توجه شركت كنندگان قرار گرفته است. اما مهمترین آنها، كنگره سالانه "ام.اس " در اروپا بود كه سال گذشته در اتریش برگزار شد. طرح تحقیقاتی بنده در این كنگره به صورت پوستر ارایه شد. همچنین در آذرماه سال گذشته نیز كه اولین كنگره بین المللی "ام.اس " در تهران برگزار گردید، این طرح به عنوان پژوهش برتر برگزیده شد.
با توجه به استقبال متخصصان، به نظر شما این روش تا كی در حد یك تحقیق باقی خواهد ماند؟ این روش درمانی از حدود 15 سال قبل در اروپا و از 5 سال قبل در آمریكا برای درمان بیماران "ام.اس " مورد استفاده قرار گرفته است. از حدود 2 تا3 سال قبل نیز برخی مراكز درمانی كشورمان هم به استفاده از این دارو علاقه نشان داده اند. اما در نهایت این پزشك است كه تصمیم می گیرد كه چه دارویی برای بیمار مناسب است.
چقدر امیدوارید كه این روش درمانی به طور مرسوم در كشور مورد استفاده قرار گیرد؟ همان طوركه گفتم این مسأله به میزان پذیرش دارو از سوی پزشكان ایران و سلیقه آنان در انتخاب درمان بستگی دارد. البته توجه داشته باشید كه این دارو در فرم پیش رونده بیماری جایگزین بسیار خوبی برای انترفرون است و در گروه زیادی از بیماران انترفرون هنوز بهترین درمان بشمار می رود. به همین دلیل است كه تصمیم پزشك بسیار مهم است. اما با توجه به تأیید و گسترش جهانی استفاده از "میتوكسانترون" امیدوارم كه به زودی این دارو به عنوان یك روش رایج برای درمان "ام.اس " پیش رونده بكار گرفته شود. به عنوان آخرین سؤال می خواهم از تأثیر این پژوهش بر زندگی بیماران بپرسم.

شما در شماره بهمن ماه مجله "پیام "ام.اس "" گفته بودید كه با اجرایی شدن این روش درمان، می توان بیماران را از مزایای بیماران خاص برخوردار كرد. در این باره كمی توضیح می دهید؟ یكی از تلاشهای خوب و قابل تقدیر انجمن "ام.اس " ایران تلاش برای رایگان شدن هزینه درمان بیماران بوده است. بیشترین فشار مالی از سوی داروی اینترفرون بر بیماران و شركت بیمه وارد می شود. چندی پیش این دارو از سوی شركت بیمه تأمین اجتماعی به صورت صددرصد تحت پوشش قرار گرفت. اما متأسفانه این روند تنها به مدت یكسال ادامه یافت و تجویز بیش از حد دارو، تأمین اجتماعی را از تصمیم خود منصرف كرد. هم اكنون تعدادی از بیماران وجود دارند كه در مرحله پیش رونده بیماری به سر می برند، اما هنوز انترفرون مصرف می كنند. به نظر من اگر داروی این بیماران از انترفرون به میتوكسانترون كه دارویی بسیار بسیار ارزانتر است تغییر داده شود، هم نتیجه درمان بهتر خواهد بود و هم هزینه آن برای بیمار و شركت بیمه كاهش می یابد. در این صورت می توان گفت كه با بودجه فعلی كه به داروهای "ام.اس " اختصاص یافته می توان داروها را به طور رایگان در اختیار كسانی قرار داد كه واقعاً از آن بهره می برند.


نوشته ی دکتر مهدیار سعیدیان در ساعت ۸:۳٧ ‎ب.ظ در شنبه ۱٠ تیر ،۱۳۸٥