پانسمان***********PANSEMENT

سينوزيت و فصل سرما

سینوزیت

نويسنده : مهديار سعيديان

با سردتر شدن هوا يكي از بيماريهايي كه نام آن زياد به گوش مي خورد سينوزيت است. شايد بدون اغراق بتوان اين بيماري را به عنوان يكي از شايعترين بيماريهاي فصلهاي پاييز و زمستان و البته نه محدود به اين فصلها به ويژه در كشور ما به شمار آورد. با اين وجود بسياري از مردم حتي مبتلايان به اين بيماري از چگونگي ابتلا، پيشگيري و درمان آن بي خبرند. مطلب زير تا حدي به سؤوالات شما درباره اين بيماري پاسخ مي دهد:
"سينوزيت" در واقع به عفونت يا التهاب مخاطهاي پوشاننده سينوسها گفته مي شود. قبل از پرداختن بيشتر به اين بيماري بد نيست كه كمي درباره سينوسها و نقش آنها در بدن توضيح دهيم: سينوسها فضاهاي خالي پر از هوا هستند كه در استخوانهاي جمجمه قرار گرفته اند.اين فضاها به بيني ارتباط دارند و از غشاي يكساني با بيني پوشيده شده اند كه به آن غشاي مخاطي گفته مي شود. اين مخاط ها ترشحات نرم و چسبنده اي به نام ترشحات مخاطي توليد مي كنند كه مسير بيني را مرطوب نگه داشته و ذرات ريز خارجي را به دام مي اندازند.
سينوسها به چهاردسته تقسيم مي شوند: سينوسهاي پيشاني در دو طرف پيشاني و بالاي چشمها، سينوسهاي فكي در دو طرف زير گونه ها، سينوسهاي اتموئيد در پشت پل بيني و بين چشمها و سينوسهاي پروانه اي در قسمت بالاي بيني و پشت چشمها قرار دارند. اكثر سرماخوردگي ها كه عامل آن يكي از ويروسهاي سرماخوردگي است و باعث گرفتگي بيني مي شود، بعد از چند روز برطرف مي شوند. اما اگر سينوسها ملتهب شوند علايم ديگري مانند سردرد و يا تورم دردناك صورت ممكن است ايجاد شود. اگر سينوزيت در عرض چند روز ايجاد شده باشد، سينوزيت حاد ناميده مي شود در صورتي كه سينوزيت مزمن يك مشكل طولاني مدت است كه بدون درمان هيچ گاه به طور كامل بهبود پيدا نمي كند. يعني در صورتي كه علايم سينوزيت بيش از 3 ماه ادامه يابد يا تغييرهاي غير قابل برگشت ايجاد شده باشد، سينوزيت به شكل مزمن درآمده است.
علايم:
سينوزيت حاد: مهمترين علامت سينوزيت حاد در افراد بزرگسال درد سينوس است كه بر حسب سينوس مبتلا، محل درد نيز مي تواند متفاوت باشد. درد ممكن است در گونه، پيشاني يا اطراف و عمق چشم حس شود. معمولاً درد با احساس سنگيني و فشار همراه است و بيشتر در ساعتهاي بيداري رخ مي دهد. ممكن است اين حالات با خم شدن بدن بدتر شود. گاهي فرد مبتلا اظهار مي دارد كه انگار مايعي در سرش در حركت است. ترشحات چركي بيني كه از سوراخهاي بيني يا پشت گلو خارج مي شود و گرفتگي بيني از ديگر علايم شايع است. در برخي موارد كاهش حس بويايي و چشايي و احساس مزه بد در گلو نيز وجود دارد. ممكن است فرو بردن ترشحات در كودكان به تهوع و استفراغ منجر شود. در برخي موارد، كاهش اشتها، تنفس بدبو و سرفه نيز وجود دارد. گاهي ترشحات غليظ پشت گلو موجب احساس پري و صداي تق تق در گوش مي شود. امكان دارد همراه با اين علايم تب نيز با شدت كم يا زياد وجود داشته باشد.
سينوزيت مزمن:
در سينوزيت مزمن شدت علايم كمتر است و معمولاً درد يا تب وجود ندارد. از علايم سينوزيت مزمن، گرفتگي بيني و ترشحات مداوم از بيني و پشت گلواست. ممكن است كاهش حس چشايي و بويايي همراه با بوي بد دهان نيز وجود داشته باشد. سرفه هاي مزمن و تغييرهاي رفتاري در كودكان نيز گاهي از سينوزيت مزمن ناشي مي شوند.
سينوزيت و سردرد:
بر خلاف تصور عامه سينوزيت هميشه با سردرد همراه نيست و در بسياري از سردردها نيز اثري از سينوزيت ديده نمي شود. معمولاً افراد هر نوع سردردي را به سينوزيت نسبت مي دهند و چون براي خوب شدن آنچه به تصورشان سينوزيت است، آنتي بيوتيكهاي زيادي مصرف مي كنند و نتيجه اي نمي گيرند، اين تفكر نادرست بر ايشان مستولي مي شود كه سينوزيت درمان شدني نيست. در صورتي كه در معاينه دقيق اين بيماران مشخص مي شود كه سردردشان با سينوزيت هيچ ارتباطي ندارد و مشكل در جاي ديگري است. به طور كلي سردرد علامتي شايع براي بسياري از بيماريهاي جسمي و عصبي است. گاهي اوقات منشأ برخي از سردردها را بايد در سينوسها جستجو كرد، اما اين به مفهوم سينوزيت چركي نيست.
براي نمونه برخي افراد به علل مختلف دچار آلرژي بيني يا تورم مخاط بيني هستند و در مواقعي كه ورم بيني افزايش يابد، منافذ سينوسها بسته شده، ممكن است ايجاد درد كند، بي آنكه هيچ عفونتي در كار باشد. برخي افراد به محض مواجهه با باد سرد يا هواي خشك، دچار سردرد مي شوند. در اين افراد ممكن است تورم پديدار شده بيني، به طور موقت و زودگذر موجب شود كه ساختمانهاي مختلف داخل بيني با هم تماس پيدا كنند و درد ايجاد شود. اين دردها نيز نشانه سينوزيت نيست. توصيه اي ساده براي كساني كه به اين دردها دچار مي شوند، اين است كه موقع درد به جاي قرص مسكن، تنها از بخور ساده استفاده كنند. ساده ترين روش انجام اين كار، آن است كه يك ظرف آب جوش را پس از برداشتن از روي منبع حرارتي در جلوي خود قرار دهند، پارچه اي روي سر خود بكشند، آنگاه هواي اشباع از رطوبت را استنشاق كنند. اين عمل به باز شدن منافذ سينوسها و روان شدن ترشحات كمك مي كند.
عامل سينوزيت:
اكثر ويروسهاي ايجاد كننده سرماخوردگي فقط باعث گرفتگي بيني مي شوند، در صورتي كه در هنگام تورم سينوسها، مسير خروج ترشحات مخاطي مسدود مي گردد. ترشحات جمع شده هم باعث احساس فشار و درد كه جزو علايم سينوزيت هستند مي شوند.
در سينوسهايي كه ترشحات آنها نتوانند تخليه شوند، امكان رشد باكتريها و قارچها بيشتر مي باشد و عفونت باكتريايي اغلب باعث التهاب و درد بيشتر مي شود. به طور كلي هر عاملي كه باعث التهاب و آزردگي مخاط بيني به مدت طولاني و در نتيجه تورم مخاطي شود باعث سينوزيت مزمن مي شود. به عنوان مثال از اين عوامل مي توان نام برد: گرده گلها و درختان و علفها، هواي سرد، عطرها، هواي مرطوب و دم كرده، قارچها و كپكها و مصرف طولاني مدت داروها.
افرادي كه آسم يا زمينه آلرژي دارند معمولاً به سينوزيت هم مبتلا هستند.
عواملي مانند پوليپ يا انحراف تيغه مياني بيني به يك طرف نيز مي تواند باعث سينوزيت شود. عفونت دندانها ولثه ها هم مي توانند به سينوسها منتشر شوند. عواملي كه باعث ضعف سيستم ايمني مي شود مانند ايدز نيز از علل نادرتر سينوزيت مي باشند. آلودگي هوا و كشيدن سيگار مي تواند باعث تشديد سينوزيت شود.
سينوزيت چگونه تشخيص داده مي شود؟
تشخيص سينوزيت حاد در بيشتر مواقع از روي علايم بيمار و يا معاينه دقيق وي بدون نياز به عكسبرداري امكان پذير است. در سينوزيت مزمن، معاينه دقيق داخل بيني تا حد زيادي به تشخيص كمك مي كند. آندوسكوپي داخل بيني و سي . تي . اسكن نيز در جاي خود كمك كننده هستند.
درمان:
در سينوزيت حاد درمانهاي خانگي مانند استراحت و بخور كمك كننده هستند. قرصهاي بروفن(ايبوپروفن) و استامينوفن براي تسكين تب شديد و داروهاي ضد احتقان مثل پسودوافدرين يا منتول باعث كاهش تورم و پر خوني در بيني شده و اجازه تخليه سينوسها را مي دهد. تركيبات ضد احتقان را نبايد بيشتر از يك هفته استفاده كرد، چون مصرف طولاني مدت اين داروها تورم مخاط و انسداد را تشديد مي كند. در صورتي كه علايم در ظرف يك هفته برطرف نشد بايد به پزشك مراجعه نمود و ممكن است آنتي بيوتيك توسط پزشك تجويز شود.
استفاده از اسپري هاي استروييدي داخل بيني مانند بكلومتازون در درمان سينوزيت مزمن مؤثر مي باشد. البته جراحي آندوسكوپي هم به عنوان راه حل آخر ممكن است مورد نياز باشد. عوارض جراحي معمولاً خفيف بوده و شامل آسيب به مخاط و استخوانهاي اطراف مي باشد.
پيشگيري:
عمل به توصيه هاي زير خطر ابتلا به سينوزيت را به ويژه در افراد مستعد، كاهش مي دهد:
- هواي منزل را مرطوب نگه داريد
- از جاروبرقيهاي داراي فيلتركننده هوا استفاده كنيد.
- از حيوانات خانگي دوري كنيد.
- مصرف سيگار را قطع كنيد.
- قبل از شنا از اسپري هاي ضد احتقان استفاده نماييد


نوشته ی دکتر مهدیار سعیدیان در ساعت ٥:٤٤ ‎ب.ظ در جمعه ۱٩ خرداد ،۱۳۸٥