پانسمان***********PANSEMENT

آیا سونامی دیگری در راه است؟

نويسنده : مهديار سعيديان

این روزها،بحث شیوع وبا در كشور نه تنها نقل محافل پزشكی است، بلكه به یكی از بحث های داغ روزمره مردم نیز تبدیل شده است، به گونه ای كه ترس و وحشت از شیوع این بیماری بسیاری از مردم را بر آن داشته تا از راههای انتقال، پیشگیری و مقابله با وبا آگاهی یابند. بگذریم از این كه طبق معمول این گونه موارد، آمار دقیقی از میزان شیوع وبا در كشور در دست نیست و آمار و ارقامی هم كه مسؤولین مربوط ارایه می دهند، بعضاً متفاوت و حتی متناقض یكدیگر می باشند. اما این نكته را نمی توان از نظر دور داشت كه اصل مهم در كنترل بیماری وبا و جلوگیری از همه گیری آن در كشور پیشگیری صحیح از بیماری است كه خود جز با شناخت صحیح مردم از "وبا" و چگونگی انتقال آن ممكن نمی باشد. مطلبی كه در پی می آید در برگیرنده نكات مهمی درباره چگونگی پیشگیری و مبارزه با شیوع بیماری وبا است كه در شرایط كنونی باید مورد توجه همه هموطنان قرار گیرد:

 تاریخچه و اهمیت بهداشتی وبا

وبا یكی از بیماریهایی است كه همواره دارای همه گیری های بزرگ در میان جوامع انسانی بوده و هست. اهمیت آن در مبتلا كردن ناگهانی تعداد زیادی از مردم در جوامع است به طوری كه در صورت عدم درمان به موقع، می تواند در عرض چند ساعت منجر به نابود شدن انسان گردد. همین خاصیت، بیماری را به صورت یك تهدید بین المللی در آورده و پیدایش بیماری اغلب موجب بروز ترس و وحشت در میان ملل گوناگون شده است. از زمانهای بسیار قدیم تاكنون، وبا همیشه در دلتای رودخانه های گنگ و براهماپوترا در هند و پاكستان وجود داشته است. در سال 1817 از سرزمین اصلی خود انتشار یافته و در قرن 19 و اوایل قرن 20 به صورت همه گیری شدید، كشورهای بسیاری را آلوده كرده است. از سال 1961، وبای التور در بین حداقل 98 كشور شناسایی شده است.
مطالعات وسیع نشان داده است كه نمی توان با كنترل مرزها، از ورود وبا به یك كشور جلوگیری به عمل آورد. با این حال می توان با روشهای كنترل مناسب از انتشار آن در كشور جلوگیری كرد.
پراكندگی بیماری در ایران میزان بروز وبا در ایران از 7 /30درصد هزار در سال 1356 تا 1 /0در سال 1375 متغیر بوده است. در سالهای 1360، 1368 و 1377 موارد همه گیری بیماری گزارش شده است. در سالهای اخیر با كنترل دقیق نظام مراقبت بیماری، موارد تك گیر محدود به استانهای مرزی شده است و درعین حال، به دلیل همه گیری ها و بحرانهای كشورهای همسایه، به عنوان یك خطر بالقوه همیشه كشور ما را تهدید می كند و غفلت حتی جزیی از این بیماری می تواند منجر به بروز فاجعه جبران ناپذیر شود. از ابتدای سال 84 نیز تا پایان اردیبهشت ماه موارد قطعی از استان های خوزستان، سیستان و بلوچستان و قم و در ماههای اخیر مواردی از استانهای گلستان، همدان و تهران گزارش شده است و پیش بینی می شود موارد بروز در این استانها افزایش و گسترش موارد بیماری در سایر استانها نیز ادامه پیدا كند.
 علایم وبا

 از ویژگی های این بیماری شروع ناگهانی اسهال آبكی شدید بدون درد همراه با تهوع و استفراغ در مراحل اولیه بیماری است. در بیماران درمان نشده، كاهش سریع آب بدن، اختلالات عروقی، كاهش قند خون در بچه ها و نارسایی كلیه شایع است. در موارد شدید درمان نشده مرگ معمولاً در عرض چند ساعت دیده می شود و میزان مرگ و میر آن به بیش از 50 درصد موارد می رسد. در حالی كه با درمان به موقع و مناسب این میزان به كمتر از 1 درصد خواهد رسید.
در افراد مسن ممكن است قطع ناگهانی اسهال به دلیل انسداد روده دیده شود. ٭ تعریف همه گیر شناسی وبا وبای مظنون:در منطقه ای كه وبا بومی نیست، بیمار 5 ساله یا بالای 5 سال كه دچار كم آبی شدید شده و یا به علت اسهال آبكی بمیرد و یا در منطقه ای كه وبا به صورت همه گیری است یا در جایی كه وبا بومی است در صورتی كه یك بیماری بالای 2 سال دچار اسهال حاد آبكی شود. وبای قطعی:وبا هنگامی قطعی است كه "ویبریوكلرا" یعنی میكروب عامل بیماری وبا از نمونه مدفوع بیمار مبتلا به اسهال جدا شود.
اصولی كه برای كنترل وبا باید مورد توجه قرار گیرد:

٭ بررسی موارد تماس تمام افرادی كه از نظر خوردن و آشامیدن با بیمار در تماس بوده اند باید تا 5 روز بعد از تماس، در صورتی كه احتمال انتقال مطرح باشد تحت درمان دارویی قرار گیرند.

٭ كنترل اطرافیان و محیط باید توجه داشت كه كنترل اطرافیان بیمار و نیز محیط زندگی او یكی از اصول مهم در كنترل شیوع بیماری وبا است موارد زیر در این باره باید مورد توجه فراوان قرار گیرد:

1،دفع بهداشتی فضولات انسانی:استفاده از توالت های بهداشتی و ضد عفونی توالت ها و محل های آلوده شده به استفراغ یا مدفوع بیماران با مواد ضد عفونی كننده خاص به ویژه پركلرین.
2،تأمین منابع آب سالم:در مناطق شهری استفاده از آب لوله كشی و در مناطق روستایی جوشاندن آب یا اضافه كردن تركیبات كلر به آن توصیه می شود. در شرایط همه گیری وبا باید میزان كلر افزایش یابد.
3،اطمینان از سلامت غذا اصل مهم دیگری است كه باید مورد توجه قرار گیرد. استفاده از غذای پخته كاملاً داغ شده و شستشوی كامل و مناسب ظروف و لوازم مورد استفاده برای كنترل بیماری ضروری است.
4،ضدعفونی:ضد عفونی مدفوع و محتویات استفراغی و ظروف و لوازمی كه بیمار استفاده كرده است با استفاده از حرارت، اسید كاربولیك و سایر مواد ضدعفونی كننده انجام می شود. 5،بیمار مبتلا به وبا نیاز به قرنطیه شدن ندارد.
6،در صورت مرگ بیمار باید از تهیه غذا توسط افرادی كه مستقیماً با وی در تماس بوده اند خودداری كرد.
البته كنترل وبا تنها به موارد بالا محدود نمی شود، بلكه نكات مهم دیگری نیز وجود دارند كه باید مورد توجه مسؤولان بهداشتی و درمانی كشور قرار گیرد. برخی از این اصول عبارتند از:

 ٭ برقراری نظام مراقبت شامل نمونه برداری مدفوع از نظر وبا از كلیه موارد اسهال شدید

 ٭ برقراری نظام گزارش دهی دقیق و فوری

 ٭ نظارت منظم بر سالم بودن آب مصرفی شامل آب آشامیدنی و آب شستشو و استخرها

٭ نظارت دقیق بر سالم بودن اغذیه مصرفی

٭ نظارت دقیق بر دفع صحیح فضولات انسانی و زباله و مبارزه با حشرات با همكاری سازمانهای ذی ربط

٭ آموزش بهداشت همگانی در خصوص رعایت بهداشت فردی

 ٭ آموزش كلیه نیروهای بهداشتی ،درمانی در تمام سطوح در مورد راههای سرایت و روش های پیشگیری و چگونگی درمان بیماران مبتلا به اسهال از جمله مبتلایان به وبا ٭ فراهم نمودن كلیه ابزار و تجهیزات لازم برای تشخیص بیماری در سطح كشور

 ٭ فراهم نمودن داروهای موردنیاز برای درمان بیماران البته باید توجه داشت كه بنا به تجارب گذشته، برخی اقدامات درمانی نظیر تجویز دسته جمعی دارو، واكسیناسیون و مقررات منع عبور و مرور و به كار بستن اقدامات قرنطینه اساساً مؤثر نبوده و در كشور اجرا نمی شوند. به هر حال امیدواریم كه با یك اقدام حساب شده و دقیق از سوی كلیه مراكز كشوری و مسؤولین ذی ربط به ویژه وزارت بهداشت و توجه و پیشگیری از سوی شهروندان زمینه جلوگیری از همه گیری بیماری وبا در كشور فراهم آید.


نوشته ی دکتر مهدیار سعیدیان در ساعت ٥:۱٥ ‎ب.ظ در جمعه ۱٩ خرداد ،۱۳۸٥