پانسمان***********PANSEMENT

تأمین اجتماعی،فقط درمان نیست

گفتگو از : مهديار سعيديان

تأمین اجتماعی از مقوله هایی است كه باید در ساختار سیاسی اجتماعی هر كشوری مورد توجه ویژه قرار گیرد، چرا كه امروزه در مباحث علمی و تجربی ساختار و كاركرد تأمین اجتماعی به عنوان یك مسأله كلیدی با مسایلی همچون توسعه اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، زیست محیطی و در نهایت توسعه پایدار ملی ارتباط محكم و غیرقابل انكاری دارد. در كشور ما نیز نخستین فعالیتهای تأمین اجتماعی از سال 1310هجری خورشیدی آغاز گردید؛ هنگامی كه بعد از احداث شبكه راه آهن، صندوقی با عنوان صندوق احتیاط كارگران با هدف حمایت از كارگران شاغل در راهها پایه ریزی و راه اندازی شد و مصوبات مراجع قانونگذار نیز بر آن صحه نهاد.
با وجود اینكه بسیاری از مسؤولان و حتی مردم از عملكرد سازمان تأمین اجتماعی ابراز رضایت می كنند، اما نمی توان این نكته را دور از نظر دانست كه بعضاً نقایص و اشكالات عمده ای نیز از سوی برخی بیمه شدگان و كارشناسان به عملكرد این سازمان وارد می گردد.

مسایل فوق ما را بر آن داشت تا در میزگردی با حضور تعدادی از مسؤولان سازمان تأمین اجتماعی به بررسی نقاط ضعف و قوت موجود و راهكارهای پیش روی این سازمان بپردازیم.
در این نشست، مهندس محمد قاسم جلیلی، مدیركل تأمین اجتماعی خراسان رضوی، محمد ربانی ابوالفضلی، معاونت امور بیمه ها، رضا عبداللهیان، كارشناس ارشد امور فنی مستمریها و محمد هادی صمدی، كارشناس ارشد امور فنی بیمه شدگان، هر یك به فراخور مسؤولیت خویش به پرسشهای ما پاسخ گفتند كه ماحصل این سؤال و جوابها در ادامه آمده است.

٭ سازمان تأمین اجتماعی از لحاظ جایگاه در سیستم بهداشت و درمان كشور در چه مكانی قراردارد؟ ٭٭ باید توجه داشت كه این سازمان در جهت تأمین آرامش خاطر برای افراد تحت پوشش خود كه در حقیقت مولدین اصلی جامعه هستند، هجده نوع خدمات مختلف ارائه می دهد كه درمان بیمه شدگان تنها یكی از این موارد می باشد. این خدمات درمانی به دو صورت مستقیم و با مراجعه بیمار به یكی از مراكز درمانی سازمان بدون اخذ هیچ گونه هزینه ای و یا شكل غیرمستقیم از طریق مراجعه بیمار به یكی از مراكز درمانی و یا پزشكان كه سازمان تأمین اجتماعی با آنها قرارداد دارد و سپس پرداخت بخش عمده هزینه های درمان توسط سازمان، انجام می شود. به هر حال یكی از آرمانها و اهداف اصلی سازمان تأمین اجتماعی، ارتقای سطح معیشت بیمه شدگان تحت پوشش است. البته خدمات مهمتر از درمان نیز توسط سازمان انجام می شود، از قبیل كمك عایله مندی، مستمری بازنشستگی، بیكاری، حق اولاد، كمك هزینه های وسایل پزشكی و... حتی در صورت فوت بیمه شده هم تأمین اجتماعی بازماندگان فرد را در جهت فراهم آوردن یك معیشت قابل قبول تحت پوشش قرار می دهد.
٭ آیا تشكیل وزارتخانه جدید رفاه و تأمین اجتماعی توانسته است به ارتقای این جایگاه كمك كند؟ ٭٭ تا قبل از تصویب قانون نظام جامع تأمین اجتماعی و تشكیل این وزارتخانه، نهادها و مؤسسات مختلفی در امر تأمین اجتماعی فعال بودند كه خدماتی همسو و حتی موازی انجام می دادند. این نهادها شامل سازمان بیمه خدمات درمانی، سازمان بیمه نیروهای مسلح، سازمان بهزیستی، هلال احمر، كمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بازنشستگی كشور و سازمان تأمین اجتماعی بود. هدف از تشكیل وزارت رفاه و تأمین اجتماعی هم ساماندهی این مراكز و شناسایی هر چه بیشتر و بهتر اقشار آسیب پذیر و توسعه مقوله تأمین اجتماعی بود و هم اكنون تمام سازمانهای ذكر شده تحت پوشش این وزارتخانه قرار گرفته اند.
٭ تفاوت سازمان تأمین اجتماعی با سایر صندوقهای بیمه گر در چیست؟ ٭٭ اولین تفاوت وجود بخش درمان و مدیریت درمان در سازمان می باشد كه خود ناشی از توجه سازمان به مقوله سلامت بیمه شدگان است. سایر صندوق های بیمه گر صرفاً به خرید درمان می پردازند در حالی كه سازمان تأمین اجتماعی ضمن اینكه اولین خریدار درمان در كشور می باشد، خود دومین تولیدكننده در بخش درمان است. بخش وسیعی از هزینه های سازمان در این قسمت صرف می شود به گونه ای كه در بیمارستانها و درمانگاههای ملكی سازمان، این خدمات به طور رایگان برای بیمه شدگان ارایه می شود و سعی شده كه كمیت و كیفیت این خدمات مستمراً بهبود یابد. تفاوت دیگر این صندوق با سایر سازمانهای بیمه گر را می توان در ارایه تعهدات كوتاه مدت به بیمه شدگان دانست از جمله غرامت دستمزد ایام بیماری، غرامت دستمزد ایام زایمان، پرداخت هزینه انواع اروتز و پروتز و وسایل كمك پزشكی، پرداخت كمك هزینه ازدواج و حتی هزینه كفن و دفن... به نظر می رسد كه این گونه اقدامات در سایر صندوقهای بیمه ای وجود ندارد و بیشترین مانور این صندوقها در مقوله پرداخت مستمری بازنشستگی می باشد. این تفاوتها باعث شده كه متقاضی خروج از شمول سازمان تأمین اجتماعی و تمایل به سمت سایر صندوقها تقریباً صفر باشد و برعكس متقاضی آمدن به صندوق تأمین اجتماعی فراوان است.
٭ یكی از مشكلاتی كه از سوی بیمه شدگان تأمین اجتماعی مطرح می شود، نارضایتی از كیفیت درمان و نیز بالا بودن نرخ حق بیمه ها به ویژه در مورد بیمه هایی مانند بیمه خویش فرماست به گونه ای كه عده كثیری از مردم از پس پرداختن آن برنیامده و عطای بیمه را به لقایش می بخشند، علت چیست و چه راهكارهایی در زمینه حل این معضلات در نظر گرفته شده است؟ ٭٭ همانطور كه ذكر شد سازمان تأمین اجتماعی برخلاف سایر سازمانهای بیمه گر، علاوه بر امور مربوط به بیمه در مقوله درمان هم فعال است كه این مسأله خود به معضلی برای سازمان تبدیل شده است، چون عمده انتقادات به سازمان تأمین اجتماعی از سوی اشخاصی مطرح می شود كه تنها امور درمانی این سازمان را مدنظر قرار می دهند و بدون توجه به وظیفه بیمه گری سازمان، كل مجموعه را زیر سؤال می برند. بخش درمان در واحدهای درمانی ملكی سازمان انجام می شود كه با توجه به رایگان بودن كلیه خدمات درمانی و دارویی در این مراكز، بیمه شدگان ترجیح می دهند كه بیشتر به اینگونه مراكز درمانی مراجعه نمایند كه این افزایش توجه خود باعث ازدحام جمعیت در این بیمارستانها و درمانگاهها می شود، در حالی كه امكانات ما محدود است و در واقع این مسأله دلیل عمده نارضایتی بیمه شدگان به شمار می رود. در مورد بالا بودن حق بیمه ها نیز باید بگویم كه نرخ حق بیمه ای كه سازمان می گیرد شامل بازنشستگی، حوادث و نیز بخش درمانی می شود كه هزینه های درمانی تنها یك سوم این حق بیمه را در برمی گیرد و با توجه به افزایش هزینه درمان و گستردگی خدمات ارایه شده این حق بیمه حتی كم هم می باشد كه شایسته است بخشهای دیگر نیز در زمینه درمانی به سازمان كمك كنند. افرادی هم كه تحت پوشش بیمه خویش فرما قرار می گیرند اگر خدمات درمانی سازمان را انتخاب نكرده و تنها بخواهند از سایر خدمات استفاده كنند، طبیعی است كه حق بیمه كمتری هم می پردازند.


نوشته ی دکتر مهدیار سعیدیان در ساعت ٤:۳٢ ‎ب.ظ در جمعه ۱٩ خرداد ،۱۳۸٥